infoboekje

Infoboekje

Metingen ijsdikte

Nieuwe ruimtevaarttechnologie bepaalt ijsdikte

Een belangrijke vraag die momenteel in Nederland speelt is de dikte van ons natuurijs. Iedereen wil graag schaatsen, maar dat kan helaas nog niet overal omdat het op veel plekken nog niet echt betrouwbaar is. Het is vaak moeilijk te zeggen waar het ijs wel of niet betrouwbaar is. Een vanuit de ruimtevaart ontwikkelde techniek kan een oplossing bieden.

Binnen de wetenschap wordt al jaren de dikte van het zee-ijs in de gaten gehouden met microgolven radiometers. Een recent voorbeeld hiervan is de SMOS satelliet van ESA die duidelijk laat zien dat het mogelijk is om ijsdikte van het zee-ijs van de poolkappen vanuit de ruimte te bepalen (zie http://spaceinvideos.esa.int/Videos/2012/10/SMOS_reveals_thin_sea_ice). Het grote nadeel van deze satellietsensoren is de ruimtelijke resolutie. Een pixel is net zo groot als de provincie Utrecht, waardoor ze voor onze Hollandse ijsmeesters volstrekt onbruikbaar zijn.

Een aantal jaar geleden is er vanuit ESA aan het bedrijf Miramap ondersteuning verleend om deze ruimtevaarttechnologie verder te ontwikkelen waardoor we nu in Nederland een unieke mobiele radiometer tot onze beschikking hebben. Deze mobiele sensor kan wel worden ingezet om de ijsdikte van de Nederlandse wateren te bepalen omdat het mogelijk is om vanaf een meter boven het ijs met een zeer hoge resolutie te meten. Deze handmatige radiometer heeft zijn nut al bewezen in andere sectoren. Zo wordt hij bijvoorbeeld succesvol ingezet bij het opsporen van zwakke plekken in de Nederlandse waterkeringen.

Als eerste proef voor het bepalen van ijsdikte is de radiometer op zondagochtend 20 januari getest bij de natuurlandijsbaan van de IJsclub Zoeterwoude door VU Spin-off Transmissivity en Miramap. Met de sensor bevestigd op een kar is op de ijsbaan een aantal rondjes gelopen. Ter verificatie is een aantal boringen in het ijs verricht. Uit deze eerste metingen bleek dat de sensor prima in staat is om de dikte van het ijs in kaart te brengen. De variatie van de ijsdikte werd ook bevestigd door de ijsdeskundige van de ijsclub.

Dit resultaat laat zien dat deze vanuit de ruimtevaart ontwikkelde technologie veel potentie heeft om ingezet te worden voor het bepalen van ijsdikte. De sensor kan snel en efficiënt ingezet worden en geeft een gebiedsdekkend beeld van de dikte van het ijs. En dat is iets wat we met de huidige schaatskoorts graag willen weten.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:

Transmissivity: Dr. Richard de Jeu (06-20110634), Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

Miramap: Ir. Roland Haarbrink, Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

IJsclub Zoeterwoude: Henk Batelaan, Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

ijsdikte1

Figuur 1: Resultaat van de meting op de natuur landijsbaan van IJsclub Zoeterwoude. Rechts onderin de baan zit de dunste plek.

ijsdikte5ijsdikte4

Figuur 2: Metingen in actie; metingen met de radiometer vanaf een meter boven het ijs (links) en boringen om de metingen te verifiëren (rechts).